Silniki elektryczne

Wielkość mechaniczna wg IEC (np. „IEC 100“ czy „IEC 132“) oznacza w silnikach elektrycznych znormalizowaną wysokość osi - odległość od środka wału do powierzchni montażowej, podaną w milimetrach jako liczbę w oznaczeniu. Taka normalizacja sprawia, że silniki różnych producentów o tej samej wielkości mechanicznej są wymienne pod względem mechanicznym (wymiary mocowania, wysokość osi), nawet jeśli różnią się mocą czy sprawnością. Przy wymianie uszkodzonego silnika wielkość mechaniczna jest więc często najważniejszym pierwszym parametrem, jeszcze przed dokładną mocą, bo decyduje o tym, czy nowy silnik w ogóle zmieści się mechanicznie w istniejącej instalacji. Poza samą wysokością osi normy rozróżniają często jeszcze długość silnika (np. z dopiskami „S“, „M“, „L“), która również ma znaczenie dla dopasowania. Przy wymianie warto więc zawsze porównać wielkość i długość mechaniczną ze starym silnikiem, a nie tylko moc elektryczną.

Klasa sprawności (kod IE, np. „IE2“, „IE3“ czy „IE4“) klasyfikuje silniki elektryczne pod względem tego, jak efektywnie zamieniają energię elektryczną na moc mechaniczną - im wyższy numer, tym mniejsze straty (np. w postaci ciepła) przy tej samej mocy oddawanej. Klasy te są uregulowane prawnie i z czasem zaostrzane, więc wiele krajów wymaga dziś minimalnej klasy dla silników nowo wprowadzanych do obrotu. Silnik o wyższej klasie sprawności jest zwykle droższy w zakupie, ale w trakcie eksploatacji oszczędza na kosztach energii - przy silnikach pracujących wiele godzin w trybie ciągłym może się to szybko zwrócić, przy rzadko używanych silnikach mniej. Podana sprawność zwykle dotyczy określonego punktu obciążenia (najczęściej pełnego obciążenia) i przy obciążeniu częściowym może się różnić. Przy porównaniu dwóch silników o różnej klasie IE warto więc policzyć na podstawie rzeczywiście spodziewanych godzin pracy, a nie polegać wyłącznie na samym oznaczeniu klasy.

Stopień ochrony (kod IP, np. „IP54“ czy „IP65“) określa, jak dobrze obudowa - zwykle silnika elektrycznego, sterownika czy szafy sterowniczej - jest zabezpieczona przed wnikaniem ciał obcych i wody. Pierwsza cyfra po „IP“ opisuje ochronę przed stałymi ciałami obcymi i dotykiem (od 0 do 6, wyższa wartość oznacza lepszą ochronę), druga cyfra - ochronę przed wodą (od 0 do 9, również wyższa wartość jest lepsza). Obudowa „IP65“ jest na przykład całkowicie pyłoszczelna i odporna na strumień wody z dowolnego kierunku, podczas gdy niższy kod może nadawać się tylko do suchych pomieszczeń. Do pracy na zewnątrz, w zapylonym otoczeniu albo przy myciu wodą (np. w rolnictwie czy przemyśle spożywczym) odpowiednio wysoki stopień ochrony jest kluczowy, by uniknąć awarii spowodowanych wnikaniem wilgoci lub pyłu. Przy zakupie silnika elektrycznego stopień ochrony powinien więc zawsze pasować do rzeczywistego miejsca instalacji, a nie tylko do ceny.